De ‘Dodd-Frank Act’ en de gevolgen voor de controller

Afbeelding: Songquan Deng / Shutterstock.com

Sinds een jaar is er in de VS de ‘Dodd-Frank Act’. Deze wetgeving heeft nog onvoldoende aandacht in Nederland gekregen en met name de mogelijke relevantie voor de controller c.q. andere financiële functionarissen. Deze wet is ruim van opzet met ondermeer als doel: verhoging van de financiële stabiliteit , inzicht in de beloningstructuur (!) en het beschermen van de consument van financiële malpractice. De ‘Dodd-Frank Act’ werd als noodzakelijk gezien om te fungeren als tegenhanger van de vergaande financiële innovaties welke uiteindelijk in de huidige financiële chaos heeft geresulteerd. De wet voorziet daarom in een belangrijke toevoeging aan de ‘countervailing power’. Reeds in de ‘Sarbanes-Oxley Act’ van 2002, sectie 806 was sprake van een klokkenluidersregeling (‘whistleblower’). In Nederland is de klokkenluidersregeling verankerd in de Code Tabaksblat, artikel II.1.7, waarin staat dat het bestuur moet zorgdragen voor zo een regeling. Bij de overheid is er de analoge regeling als het ‘Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politie’.

Door: Dirk Swagerman (spreker tijdens de masterclass bij ‘Dag van de Public Controller‘ – 19 april)

Het moge duidelijk zijn dat die regeling niet altijd tot de gewenste resultaten heeft geleid. Toch gelooft de Amerikaanse wetgever dat het instrument van klokkenluiden tot voordelen kan leiden. Klokkenluiden is een middel om gebrek aan transparantie, integriteit en verantwoording de misstanden aan de kaak te stellen. Vandaar dat de klokkenluidersregeling verder is ontwikkeld en zich ook uitstrekt tot andere domeinen dan alleen de financiële. Het nieuwe de wetgeving is dat de klokkenluider een beroep kan doen op een fonds. De maximale beloning voor de klokkenluider kan een bedrag zijn tussen de 10 – 30% van de waarde van de geconstateerde overtreding. Hiermee zou worden bereikt dat naast de reeds bestaande juridische bescherming die de klokkenluider bezit er een financiële beloning in zicht komt voor het aangeven van misstanden. Omdat deze wet van toepassing is voor bedrijven die onder de SEC regels vallen zal de betekenis en invloed daarvan groot zijn. De klokkenluiders worden zodoende met kracht aangemoedigd om financiële wandaden te onthullen. De informatie waar de SEC in is geïnteresseerd heeft ook betrekking op ‘fraudulent financial reporting’. De angels van de wetgeving strekken zich ook uit tot Nederland, zowel voor die bedrijven welke een Amerikaanse notering hebben, maar ook bedrijven die onder het regime van de ´Foreign Corrupt Practices Act´ vallen. Dit is van belang, bijvoorbeeld in de kwestie van het recente omkoopschandaal van Philips in Polen. Daar en tegen zal het Nederlands OM niet snel actie ondernemen.

Aanzienlijke sancties mogelijk

Wat voor gevolgen heeft dit nu voor de Nederlandse situatie? Als eerste dat financiële functionarissen bij bedrijven die onder het regime van de ´Dodd-Frank Act´ vallen nog meer dan vroeger onder de ‘Sarbanes-Oxley Act’ op hun tellen moeten passen want de sancties kunnen aanzienlijk zijn. Het kan dus nu voor -lagere- financiële functionarissen aantrekkelijk zijn om -financiële- misstanden te gaan melden.

De verwachting is niet dat er bij ons de AFM snel met een fonds zal komen, waar klokkenluiders uit kunnen worden betaald. Wel is het zo dat de discussie over het instrument van klokkenluiden weer terug op de tafel is. In Nederland zijn er nu allerlei klokkenluidersregelingen. Veel van die regelingen zijn een afgezwakte vorm van de Amerikaanse regelgeving. De cultuur is er niet naar om deze zaken op een Amerikaanse wijze te melden. Eerste – zorgvuldig – intern melden, bijvoorbeeld aan een vertrouwenspersoon en eventueel later mag er aan de ‘bel worden getrokken’.

Toch heeft deze hernieuwde aandacht voor het klokkenluiden voor de controller tot gevolg dat de klepel weer wat opschuift van het uitgangspunt ‘de controller als business partner’, naar de positie van ‘controller als corporate policeman’. Meeste controllers zien elkaar als de business partner. Dat is goed en moet ook zo blijven. Dit laat onverlet dat steeds op allerlei wijzen moet worden geprobeerd om misstanden aan de kaak te stellen. Deze verruiming van de klokkenluidersregeling in de VS moet daarom ook navolging verdienen in Nederland.

Over de auteur, Dirk Swagerman

Dirk Swagerman is hoogleraar controlling aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Op 19 april, daags na de Dag van de Public Controller, verzorgt hij een masterclass ‘Bereidheid tot risicoaanvaarding en weerstandsvermogen‘.